Trong thời gian gần đây, tình trạng mua bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng để phục vụ các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, đánh bạc trực tuyến… diễn biến ngày càng phức tạp. Nhiều người vì thiếu hiểu biết hoặc hám lợi đã vô tình tiếp tay cho tội phạm, dẫn đến việc bị cơ quan điều tra triệu tập, phong tỏa tài khoản, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Vậy, cho người khác mượn tài khoản ngân hàng có vi phạm pháp luật không? Khi nào chủ tài khoản phải chịu trách nhiệm?
Tài khoản ngân hàng có được phép cho người khác mượn không?
Theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025), tài khoản thanh toán được mở để phục vụ các giao dịch hợp pháp của chính chủ tài khoản. Chủ tài khoản có trách nhiệm quản lý, bảo mật thông tin tài khoản và chịu trách nhiệm đối với việc sử dụng tài khoản theo quy định của pháp luật.
Do đó, việc cho người khác sử dụng tài khoản để thực hiện các giao dịch trái pháp luật tiềm ẩn rất nhiều rủi ro pháp lý đối với chính chủ tài khoản.
Cho mượn tài khoản ngân hàng có thể bị xử phạt hành chính
Theo Nghị định số 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, hành vi mua, bán, thuê, cho thuê, mượn hoặc cho mượn tài khoản thanh toán trái quy định có thể bị xử phạt hành chính. Đặc biệt, đối với hành vi mua bán, cho thuê, cho mượn từ 10 tài khoản thanh toán trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt có thể lên tới 150 triệu đồng đến 200 triệu đồng.
Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Không phải mọi trường hợp cho người khác mượn tài khoản đều bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, nếu chủ tài khoản biết rõ mục đích phạm tội hoặc cố ý giúp sức cho người khác sử dụng tài khoản để thực hiện hành vi phạm tội thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung.
Trên thực tế, tài khoản ngân hàng thường bị lợi dụng để:
- Lừa đảo chiếm đoạt tài sản;
- Rửa tiền;
- Đánh bạc, tổ chức đánh bạc;
- Tổ chức, môi giới thanh toán cho các đường dây phạm tội;
- Che giấu nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có.
Tùy vào tính chất, mức độ tham gia và hậu quả xảy ra, người cho mượn tài khoản có thể bị xem xét trách nhiệm về các tội danh tương ứng trong Bộ luật Hình sự.
Không biết người khác dùng tài khoản để phạm tội thì có bị xử lý không?
Đây là vấn đề nhiều người quan tâm.
Cơ quan điều tra sẽ đánh giá toàn diện các yếu tố như:
- Chủ tài khoản có biết mục đích sử dụng tài khoản hay không;
- Có nhận tiền công hoặc hưởng lợi từ việc cho mượn tài khoản không;
- Có trực tiếp nhận, chuyển hoặc rút tiền theo yêu cầu của người phạm tội không;
- Có sự bàn bạc, thống nhất hoặc giúp sức cho hành vi phạm tội hay không.
Nếu không có căn cứ chứng minh lỗi cố ý hoặc hành vi giúp sức thì thông thường sẽ không đủ căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, chủ tài khoản vẫn có thể phải làm việc với cơ quan điều tra để làm rõ các giao dịch phát sinh.
Cần làm gì nếu đã lỡ cho người khác mượn tài khoản?
Nếu phát hiện tài khoản của mình có dấu hiệu bị lợi dụng, người dân nên:
- Liên hệ ngay ngân hàng để đề nghị tạm khóa tài khoản hoặc phong tỏa giao dịch khi cần thiết;
- Lưu giữ toàn bộ tin nhắn, cuộc gọi, chứng từ liên quan;
- Chủ động trình báo cơ quan công an để được hướng dẫn xử lý;
- Tuyệt đối không tiếp tục nhận, chuyển hoặc rút tiền theo yêu cầu của người khác khi chưa xác minh nguồn gốc;
- Liên hệ luật sư để được tư vấn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình làm việc với cơ quan có thẩm quyền.
Việc cho mượn hoặc cho thuê tài khoản ngân hàng để đổi lấy một khoản tiền nhỏ có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý rất lớn. Thực tế cho thấy, nhiều đối tượng phạm tội đã lợi dụng tài khoản đứng tên người khác để che giấu dòng tiền bất hợp pháp, gây khó khăn cho quá trình điều tra.
Vì vậy, mỗi cá nhân cần tuyệt đối không cho thuê, cho mượn, mua bán tài khoản ngân hàng, thông tin tài khoản hoặc các phương tiện xác thực giao dịch, kể cả với người quen. Nếu phát hiện tài khoản của mình bị lợi dụng hoặc nhận được yêu cầu đáng ngờ liên quan đến việc cho thuê, cho mượn tài khoản, hãy kịp thời trình báo cơ quan chức năng và tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý.