Thực tế, rất nhiều tranh chấp gia đình phát sinh do người mất không để lại di chúc. Vậy trong trường hợp này, pháp luật quy định việc phân chia tài sản ra sao?
Thừa kế theo pháp luật được hiểu như thế nào?
Thừa kế theo pháp luật là việc phân chia di sản của người đã khuất cho những người thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự do pháp luật quy định.
Áp dụng quy định Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 về thừa kế theo pháp luật trong các trường hợp sau:
- Người chết không để lại di chúc;
- Di chúc để lại không hợp pháp (về hình thức hoặc nội dung);
- Những người thừa kế theo di chúc đều đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
- Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc nhưng không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Quy định về hàng thừa kế thứ nhất và nguyên tắc phân chia
Theo quy định của Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, hàng thừa kế thứ nhất bao gồm các đối tượng sau:
- Vợ, chồng của người để lại di sản;
- Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của người để lại di sản;
- Con đẻ, con nuôi của người để lại di sản.
Hàng thừa kế thứ hai bao gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
Hàng thừa kế thứ ba bao gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Nguyên tắc phân chia:
Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau từ khối tài sản mà người chết để lại (sau khi đã thực hiện các nghĩa vụ tài sản và chi phí liên quan đến thừa kế).
Giải quyết tranh chấp thừa kế: Có bắt buộc phải ra Tòa án?
Không phải mọi trường hợp chia thừa kế đều phải giải quyết tại Tòa án. Pháp luật Việt Nam luôn khuyến khích các bên tự thỏa thuận và thương lượng. Quy trình giải quyết cụ thể như sau:
- Trường hợp đồng thuận: Nếu các đồng thừa kế thống nhất được phương án phân chia, các bên có thể tiến hành thủ tục Khai nhận di sản thừa kế hoặc Thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại tổ chức hành nghề công chứng (Phòng Công chứng hoặc Văn phòng Công chứng) nơi có bất động sản hoặc nơi cư trú của người để lại di sản.
- Trường hợp phát sinh tranh chấp: Chỉ khi giữa các bên phát sinh bất đồng không thể đối thoại về quyền hưởng di sản, diện thừa kế, giá trị tài sản hoặc tỷ lệ phân chia, các bên mới cần nộp đơn yêu cầu Tòa án nhân dân có thẩm quyền thụ lý và giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.
Việc chủ động lập di chúc hợp pháp từ sớm không chỉ là giải pháp tối ưu để bảo đảm trọn vẹn ý chí cá nhân đối với khối tài sản do mình tạo ra, mà còn là phương án hữu hiệu nhất để bảo vệ tình cảm gia đình, hạn chế tối đa các mâu thuẫn và tranh chấp pháp lý kéo dài giữa các thành viên sau này.
Để đảm bảo quyền lợi tối pháp lý của bản thân cũng như thực hiện thủ tục khai nhận di sản một cách nhanh chóng, đúng quy định, quý khách hàng nên tham vấn ý kiến từ các luật sư và chuyên gia pháp lý có kinh nghiệm.